Bến Tre có 65 km bờ biển, nằm dọc dài theo các huyện Ba Tri, Bình Đại và Thạnh Phú. Với lợi thế đó, tiềm năng kinh tế thủy sản Bến Tre là rất lớn, trong đó đặc biệt là nghề đánh bắt xa bờ. Theo thống kê, toàn tỉnh năm 2011 có 4.330 tàu thuyền đang hoạt động, tăng 5,61%. Công suất bình quân 160 CV/tàu, trong đó có tới 1.730 tàu khai thác xa bờ, tăng 181 tàu so năm 2010. Hoạt động khai thác thủy sản phát triển ổn định, từng bước đã giảm dần số tàu thuyền khai thác ven bờ, tăng tàu thuyền khai thác xa bờ theo xu hướng đầu tư trang bị phương tiện khai thác mới, phát triển đồng bộ các khu neo đậu tránh bão. Sản lượng khai thác năm 2011 khoảng 120.000 tấn. Đặc biệt là cảng cá và các dịch vụ nghề cá trong những năm gần đây phát triển mạnh, đồng bộ và hiệu quả.

Cuối năm, chúng tôi có dịp trở lại các huyện vùng ven biển Ba Tri, Bình Đại và Thạnh phú. Đi trong không khí khẩn trương của những ngày cuối năm chúng tôi bắt gặp nhiều ngư dân tất bật với nghề đi biển. Nào chuẩn bị ngư lưới cụ, các dịch vụ hậu cần nghề cá để ra khơi đánh mẻ lưới cuối năm về quê để ăn tết. Điểm đầu tiên mà chúng tôi đến là cảng cá Bình Đại, là một cảng được thành lập thứ hai trong tỉnh nhưng hoạt động khá hiệu quả. Với lợi thế của cảng là nằm ngay trong khu trung tâm của làng cá Bình Thắng, có hàng ngàn ngư dân chuyên sống về nghề biển và là huyện có số lượng tàu thuyền đánh bắt lớn nhất tỉnh. Theo ông Võ Hoàng Đông – Giám đốc cảng cá Bình Đại cho biết, năm 2011 lượng tàu cặp cảng lên hàng là 7.198 lượt, tăng 12% so cùng kỳ. Trong đó, lượng tàu ngoài tỉnh chiếm 5%. Sản lượng thủy sản qua cảng 20.304 tấn. Hệ thống dịch vụ nghề cá ngày càng hoàn thiện. Nhiều loại hình dịch vụ như thu mua, sơ chế đang phát triển nhanh, kinh doanh có hiệu quả. Năm qua BQL cảng cũng đã ký hợp đồng mới với 5 doanh nghiệp để mở rộng sản xuất kinh doanh. Hiện toàn cảng có 15 cơ sở thu mua sơ chế, 2 cơ sở dịch vụ cơ khí, ngư lưới cụ, một nhà máy nước đá, một cơ sở kinh doanh xăng dầu, 4 cơ sở ăn uống giải khát. Tổng doanh thu 1,5 tỷ đồng, đạt 129% kế hoạch, tăng 8% so cùng kỳ. Tuy nhiên, với lượng tàu cặp cảng ngày càng tăng cùng với việc các dịch vụ hậu cần nghề cá phát triển cảng sẽ bị quá tải trong tương lai. Để giải quyết bức xúc nầy, năm qua cảng cũng được Bộ NN&PTNT chấp thuận cho mở rộng với qui mô lớn và nâng lên thành cảng cấp vùng. Tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 130 tỷ đồng với diện tích 3,5 ha. Hiện Huyện đang có phương án tổng thể bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân trong vùng dự án. Rời cảng cá Bình Đại chúng tôi theo đường Cống Đập Ba Lai để đến cảng cá Ba Tri, nằm ngay tại Tiệm Tôm thuộc xã An Thủy. Đây là làng cá vốn nổi tiếng từ nhiều năm qua ở Bến Tre và cảng cá Ba Tri được thành lập đầu tiên trong tỉnh. Với địa thế rất lý tưởng, hàng năm có hàng ngàn tàu thuyền cặp bến lên hàng. Theo Giám đốc cảng Võ Văn Đức, trong năm 2011 tuy bị ảnh hưởng do giá vật tư xăng dầu tăng cao làm ảnh hưởng rất lớn đến ngư dân đánh bắt nhưng cơ bản cảng tổ chức hoạt động hiệu quả. Lượng tàu neo đậu tổng cộng 6.000 lượt, tàu lên hàng 2.900 lượt, hàng thủy sản qua cảng 22.000 tấn, phương tiện bộ 22.000 lượt. Cảng đã hoàn thành nhiều chỉ tiêu kế hoạch năm 2011 về doanh thu, phương tiện tàu thuyền. Tuy nhiên, cảng cũng đang gặp nhiều khó khăn do chưa thu được hết phí tàu neo đậu cũng như sắp xếp đảm bảo tàu lên hàng, diện tích không đảm bảo cho việc bố trí tàu thuyền gây quá tải, không đồng bộ trong hoạt động. Việc sửa chữa, nâng cấp gặp nhiều khó khăn về vốn. Một số hạng mục cần cải tạo sửa chữa nhưng quỹ phát triển cảng không đủ đáp ứng. Nhiều hoạt động dịch vụ trong cảng chưa ổn định, khách hàng tự do đỗ hàng ra đường nội bộ và cầu cảng để phân loại gây ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng. Đặc biệt là gây hư hỏng mặt đường, mặt cầu. Mặc dù chủ trương nâng cấp mở rộng cảng đã được chấp thuận nhưng trước mắt cảng cần xúc tiến nhanh ổn định công tác tổ chức, sắp xếp bố trí tàu thuyền neo đậu, lên hàng khoa học hơn, để tạo điều kiện cho các dịch vụ phát triển. Đặc biệt, đảm bảo vệ sinh môi trường khu vực cảng vì hiện tại do cảng bị quá tải nên môi trường ngày càng bị xấu đi. Riêng khi chúng tôi đến cảng cá Thạnh Phú thì công trình vừa mới cơ bản hoàn thành. Theo Sở NN&PTNT, cảng cá Thạnh Phú sau gần 4 năm thi công nay cơ bản hoàn thành các hạng mục chính của công trình. Cảng được xây dựng tại xã An Nhơn có tổng vốn đầu tư gần 40 tỷ đồng trên diện tích 3 ha, gồm 2 khu vực. Khu vực trong cảng bố trí nhà phân loại, khu dịch vụ, xăng dầu. Khu vực ngoài cảng khoảng 2 ha dự kiến sẽ kêu gọi đầu tư nhà máy nước đá, cơ sở cung ứng xăng dầu, cơ khí, ngư lưới cụ, chế biến cá khô, sửa chữa tàu thuyền. Theo kế hoạch cảng sẽ đi vào hoạt động chính thức vào đầu năm 2012.

Theo Ban Giám đốc Sở NN&PTNT cho biết, tuy từng cảng đã có Ban quản lý riêng, hoạt động độc lập, thời gian qua đã có nhiều đóng góp rất lớn cho ngân sách tỉnh, kịp thời hỗ trợ cho ngư dân đánh bắt có điều kiện đánh bắt an toàn, hiệu quả. Các cảng đã góp phần rất lớn trong thu hút lao động nghề cá trong ngoài tỉnh. Tuy nhiên, để khai thác tốt hơn hiệu quả các cảng trong sắp tới vừa qua Sở NN&PTNT cũng đã xây dựng phương án thành lập Ban quản lý cảng cá Bến Tre có văn Phòng đặt tại Sở NN&PTNT. Đây là hình thức hoạt động mới, BQL cảng Bến Tre sẽ trực tiếp điều phối các cảng trong tỉnh, từ khâu tổ chức sắp xếp, bố trí tàu thuyền neo đậu đến các dịch vụ nghề cá. Đồng thời, tăng cường hỗ trợ các cảng trong khâu nâng cấp mở rộng, kêu gọi đầu tư, phát triển các dịch vụ mới cùng với tổ chức thành lập làng nghề chế biến thủy sản. Từng bước nâng cao tổ chức hoạt động, nâng tầm hoạt động các cảng để có thể tận dụng tối đa tiềm năng thế mạnh nghề đánh bắt thủy sản, góp phần vào phát triển kinh tế của tỉnh.

HỮU HIỆP